زازاکي زوؤن506Gg Vv Dt h P 234TKkIi1 Zz Nnx Y6
ايراني زوانؤن
زازاکی زوان (زازاکی :Zazaki, Dımılki, Kırmancki, Kırdki) یا دیلمی، یکته زوانه، ایرانˇ شومالغربˇ زوؤنؤنˇ جی کی تورکیه شرقی قسمتؤنˇ میان به أ زوؤن گب زنده.[۱] زازاکی خیلی کوردی اورامی ؤ باجلانیه مؤنه و هینˇ وستی زوانشناسؤن، زازاکی ؤ دیلمی ؤ اورامی زوانؤنه، زاز-گورانی زوانˇ جرگه مئن قرار دده:
- Zazakiyê Zımey (شومالی زازاکی)
- Zazakiyê Merkezi (مرکزی زازاکی)
- Zazakiyê Veroci (جونوبی زازاکی)
دله
- ۱ واژه-شيناسي
- ۱.۱ عددؤن
- ۱.۲ کلمهٰن
- ۲ زازاکی الیفبی
- ۳ چنته زازاکی جومله
- ۴ سربس
واژه-شيناسي[دچينواچين]
عددؤن[دچينواچين]
| گيلکي | زازاکي | فارسي | اۊرۊسي | يۊناني | ايتاليايي | ايسپانيايي | آلمؤني | فرانسوي | اينگيليسي |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| yək | jû/yew | yek | odin | ena | uno | uno | eins | un | one |
| du | dı | do | dva | dyo | due | dos | zwei | deux | two |
| su/ sə | hirê | se | tri | tria | tre | tres | drei | trois | three |
| çār | çehar | çahar | çetyre | tesera | quattro | cuatro | vier | quatre | four |
| panc | panc | penc | pyatʹ | pende | cinque | cinco | fünf | cinq | five |
| şiş | şeş | şiş | shestʹ | eksi | sei | seis | sechs | six | six |
| haf | hewt | heft | semʹ | epta | sette | siete | sieben | sept | seven |
| haş | heşt | heşt | vosemʹ | okto | otto | ocho | acht | huit | eight |
| no | new | noh | devyat | ennia | nove | nuevo | neun | neuf | nine |
| da | des | deh | desyatʹ | dheka | dieci | diez | zehn | dix | ten |
| bis | vist | bist | dvadtsatʹ | eíkosi | venti | veinte | zwanzig | vingt | twenty |
کلمهٰن[دچينواچين]
| گیلکی | زازاکی | کرمانجی | فارسی | اوروسی | یونانی | ایتالیایی | اسپانیولی | فرانسه | آلمانی | اینگیلیسی |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| پئر | Pi | Bav | Pidar | Otets | Pateras | Padro | Padre | Pére | Vater | Father |
| مار | Maye | Dayk, Mak | Mader | Mat | Mitera | Madre | Madre | Mére | Mutter | Mother |
| برأر | Bıra | Bra ,Brarg, Brang | Brader | Brat | Adelfos | Fratello | Hermano | Frére | Bruder | Brother |
| نؤم | Name | Nav | Nam | İmya | Onoma | Nome | Nombre | Non | Name | Name |
| مچه | Lew | Lêv | Leb | Guba | Cheíli | Labbro | Labio | Lévre | Lippe | Lip |
| مو | Ez | Ez | Men | Ya | Ego | Io | Estoy | Je | Ich | I |
| تو | Tı | Tu | To | Ti | Eseis | Ti/Te | Te/Ti/Tu | Tu/Toi | Du | You |
| أمه | Ma | Em | Ma | My | Emais | Nois | Nosotros | Nous | Wir | We |
| می | Mı | Mın | Men | Moĭ | Mou | Mio | Mi | Mon | Mein | My |
| أهأ | Eya | Erê, Belê, Ha | Beli | Da | Nai | Si | Si | Vui | Ja | Yes |
| نأ | Nê | Na | Ne | Ne | Ochi | No | No | Non | Nein | No |
| دله | De | Li...da | Der | - | - | Di | De | De | At | Bei |
| شوکا | Ğezale | Xezal | Gazal | Gazel | Kazélla | Gazzella | Gacela | Gazelle | Gazelle | Gazelle |
| در/ بر | Ber | Der | Der | Dvar | Pórta | Porta | Puerta | Portre | Tor | Door |
| پا/ لگ | Pa/Lınge | Pê/Ling | Pa | Podnozhie | Pódi | Piede | Pata | Pied | Fuß | Foot/Leg |
| زمین | Erd | Erd | Eradi | - | - | - | - | - | Erde | Earth |
| اساره/ رؤجا | Astare | Star, Stêrk | Sitare | - | Astéri | Astro | Estrella | Astre | Stern | Star |
| نؤ | Newe | Nû | Nev | Novyi | Néos | Nuovo | Nuevo | Nouveau | Neu | New |
| پور | Pırr | Pir / Tijî | Pur | Polnyi | Pliri | Pieno | Pleno | Plein | Prall | Full |
| گت | Gırd | Gir | Bozorg | Gromnyi | Megálos | Grande | Gran | Grande | Groß | Great |
| نوقره | Sêm | Zîv | Sim | Serebro | Asimi | Argento | Suelto | Argent | Silber | Silver |
| پیچه | Pısınge | Psik | Gerbe | Kot | Gata | Gatto | Gato | Cat | Kitty | Kätzchen |
| وِرگ | Verg | Gur | Gorg | Volk | - | - | - | - | Wolf | Wolf |
| کرک | Kerge | - | Kuritsa | Kotópoulo | - | - | - | Küken | Chicken | |
| ملجه | Morcela | Morî | Meverçe | Muravyei | - | - | - | Amerse | - | |
| شادی | Meymûn | meymûn | Meymun | Maimou | - | Scimmia | Mono | - | Monkey | |
| سره/ خؤنه | Ban | Bina | - | - | - | - | Bâtiment | Baun | Build | |
| ونگ | veng | deng | deng | - | - | Voce | Vaz | Voix | - | Voice |
| مردن | Merd | mirin | Mord | Mertvyi | - | Morto | Muerto | Mort | Mord | Murder |
| گرزه | Mere | mişik | Mosh | Mysh | - | Mouse | - | - | Maus | Mouse |
| - | Tenık | Tenik | Tenek | Tonki | - | - | - | - | Dünn | Thin |
| لمبو | Lêmone | Lîmon | Limun | Limon | Lemoni | Limone | Limón | - | - | Lemon |
| باقله | Beqla | Beqla | Baghla | Bob | - | - | Haba | - | Bohne | Bean |
| آؤ | Awe | Av | Ab | - | - | Acqua | Agua | Aqua/Eau | Aqua/Water | - |
| ور/ پیش | Ver | Ber/Pêş | Ber/Pîş | Vront/Pered | Pro | Fronte | Frente | Ventral/Avant | Vor | Front/Pre |
| ولگ | Pele/Pelge | Pelg | Safiha | Pazh | - | Pagino | Página | Page | Page/Seite | Page |
| خؤرؤم/ خار | Weş | xwaş, xweş | Aveh | Vpolne | - | - | - | - | Wohl | Well |
زازاکی الیفبی[دچينواچين]
زازاکي گۊيشؤن
زازاکی الیفبی لاتین ایسسه و 32 ته حرف دأنه.
| Zazaki | گیلکی |
|---|---|
| A,a | آ |
| B,b | ب |
| C,c | ج |
| Ç,ç | ج |
| D,d | د |
| E,e | ا |
| Ê,ê | ا (نازوک) |
| F,f | ف |
| G,g | گ |
| Ğ,ğ | غ |
| H,h | ه |
| I,ı | - |
| Î,î | ی |
| J,j | ژ |
| K,k | ک |
| L,l | ل |
| M,m | م |
| N,n | ن |
| O,o | و |
| P,p | پ |
| Q,q | ک (سفت) |
| R,r | ر |
| S,s | س |
| Ş,ş | ش |
| T,t | ت |
| U,u | - |
| Û,û | و |
| V,v | و |
| W,w | و (مچه' گردأگودن، نازوک) |
| X,x | خ |
| Y,y | ی |
| Z,z | ز |
چنته زازاکی جومله[دچينواچين]
| زازاکی | گیلکی | کرمانجی |
|---|---|---|
| Namê to çıko (مرد) çıça (زن)? | تی نؤم چیسه؟ | Navê te çiye? |
| Namê şıma çıko (مرد) çıça (زن)? | شیمه نؤم چیسه؟ | |
| Tı çend serriyê (مرد)/ ?Tı çend serriya (زن)? | چن سال دأنی؟ | Tu(ya) çend saliyi? (زن)
Tu(yê) çend saliyi? (مرد) |
| Tı senina, weşa, hewla | (زنأکؤنئبه) : تی أوال چوتؤره؟ خؤب ایسی؟ | Tu(ya) çawani başi? |
| ?Tı seninê, weşê, hewlê | (مردأکؤنئبه) : تی أوال چوتؤره؟ خؤب ایسی؟ | Tu(yê) çawani başi? |
| Tı weş bê | (مرد): تی دس درد نکونه/ تی دس قوربؤن | Bla tuyê xwaş bi |
| Tı weş ba | (زن): تی دس درد نکونه/ تی دس قوربؤن | Bla tuya xwaş bi |
| Teşekur kena (زن) /Tesekur keno (مرد) | تی دس درد نکونه | Spas dıkım |
| Homa to ra razi bo | خودا بیامرزه | Xwadê jı te ra razi be |
| ?No çıko (مرد ?Na çıka (زن) | ای چیسه؟ | ?Eva çiye? Evya çiye? Ev çiye |
| ?Tı se kena | (زنأکؤنئبه) : چی کأدرین؟ | Tu çı dıki |
| ?Tı se kenê | (مردأکؤنئبه) چی کأدرین؟ | Tu çı dıki |
| Şıma xêr amey | خوش بمأین | Hûn bı xêr hatın |
| Est/Esto | (مردأکؤنئبه) ایسه | Heye/Eye |
| çin/çino | (مردأکؤنئبه) نیه | Tıne/nine/çine |
| çina | (زنأکؤنئبه) نیه | Tıne/nine/çine |
| Eya | أهأ | Erê / Belê / Ha |
| Nê | نأ | Na |
| !Şo | بشو | Bıçe / here |
| Bê | أنن | Bê / were |
| Vace/Vaje/Vaze | گونین | Bêj/Vêj/Wê |
| ?To se va | چی گوته درین همدیگره؟ | ?Te çı got |
| Ban | خؤنه | |
| (Embazê mı | می دوس (مرد | Hevalê mın |
| Embaza mı | می دوس (زن | Hevala mın |
| Lacê mı lacê to rê vano | می ریکه بوتین این ریکه همره | Lawê mın jı lawê te ra dıbêje |
سربس[دچينواچين]
- ↑ ]Encyclopædia Iranica Nevertheless, their language has preserved numerous isoglosses with the dialects of the southern Caspian region, and its place in the Caspian dialect group of Northwest Iranian is clear.
